Lengsel etter frihet

Chai Ling: Lengsel etter frihet

I 1989 leier Chai Ling studentopprøret på Den himmelske freds plass i Kina. Ho er ein av dei som overlever,  og ho greier å flykta frå Kina og endar etter kvart opp i USA. Over tjue år etter fortel Chai Ling si historie.

Boka handlar både om oppvekst i Kina og om det å vera overlevande etter ein massakre, men òg om å finna nytt håp og meining i livet. Igjen får me sjå inn i eit samfunn der enkeltpersonar har lite å seia. Eg tykkjer Chai Ling får godt fram koss alt blir bestemt for deg og at både samfunn og foreldre forventar svært mykje. Men me blir òg kjent med ei jente som etter kvart begynner å stilla seg spørsmål og som ser baksidene ved eit lukka og autoritært samfunn. I tillegg tykkjer eg boka viser at det er store utfordringar å arbeida for demokrati og å begynna å tenkja sjølv i eit slikt samfunn. Koss organiserer me oss  og  kjem fram til felles standpunkt i ein organisasjon når me alltid har blitt fortalt kva me skal gjera?

Andre del av boka handlar om livet i USA. Chai Ling blir tillagt meiningar om at ho ønska eit blodbad på Den himmelske freds plass. Opposisjonen til kinesiske styresmakter i utlandet er splitta. Sjølv slit ho med skuldkjensle og skam. Likevel klarer ho å etablera eit tilsynelatande vellukka liv, men noko manglar. Til slutt blir ho kristen, og me får sjå kor frigjerande dette er for henne, men òg at dette gir ho eit nytt, stort oppdrag: kampen for det ufødde liv i Kina.

Eit interessant vitnesbyrd.

Me har òg denne boka på engelsk.

Anne

 

Mamma er en countrysang

Cathrine Evelid: Mamma er en countrysang

Dette er ei roman frå Stavanger på 80-talet. Det gjorde at eg i første omgang fann boka interessant. Me blir kjende med ein liten familie: Mor Gry, far Terje og sonen Stig. Sjølv ønskjer dei å sjå på seg som ein moderne familie. Gry er likevel ikkje meir fri og moderne enn at ho fortsatt bryr seg om kva familien heime på Ogna meiner, og der er livet noko heilt anna enn moderne.  Den store draumen for Gry er å bli songstjerne, men medan ho ventar på «gjennombrotet», arbeider ho på Grillen som servitør. Terje er nordsjødykkar, barsk og uredd. Han er veldig interessert i musikk, kan teksten på alle låtane og alle strofene av Terje Vigen. Midt i dette lever Stig. Han er nært knytt til Gry og «les» henne for å finna ut kva sinnsstemning ho er i. Livet er enklast og kjekkast når Gry er glad. Faren er han meir halvredd for. Terje kan for eksempel få for seg at nå er det på tide at Stig lærer å symja, og då veit Stig at det nyttar ikkje å protestera. Samtidig er Terje den som gjer livet trygt. Han kan ordna opp i alt.

 Det er stort sett tankane og livet til Stig me får sjå alt gjennom. Han har ein livlig fantasi og er samtidig ein vàr gut. Kanskje er tankegodset innimellom noko over middels avansert for ein gutunge, men skildringane er likevel gode. Utover i boka får nemleg Stig meir og meir å tenkja på. Gry drøymer om songtilbod i radioen hjå ein mindre tiltalande mann, noko Terje ikkje likar. Og er arbeidet til faren farleg? Og kvifor er forholdet mellom mora og familien på Ogna så vanskeleg?

Ei interessant og godt skriven bok på 188 sider! Men eg tykkjer  miljøet på Ogna er skildra vel gammaldags til å vera på 80-talet. Eg hugsar jo dette tiåret sjølv, men kan ikkje seia at eg kjenner meg igjen. Nå var Ryfylke staden eg vaks opp, så det var kanskje annleis på Jæren? Forfattaren har nok tenkt å gi eit tidsbilete av 80-talet, men blir til dels for urealistisk og noko klisjèprega.

Anne

Fresh

Krish Kandiah: Fresh – ressursbok for ferske studenter

Skal du studera til hausten? Då bør du investera i denne boka. Fresh gir konkrete råd til deg som ønskjer å vera ein kristen og samtidig skal starta livet som student.

Fordelen med denne boka, er at ho er så målretta. Boka tar for seg ulike sider ved studentliv og kristenliv, kva moglegheiter og utfordringar du kan møta på. Forfattaren kjenner studentlivet og kva val ein kan bli stilt overfor, og her finst mange gode råd. Ønsket er at du òg som student skal vera deg  bevisst at du er ein kristen.

Eg les eigentleg denne boka på feil måte,( for  raskare å kunna omtala henne her), for eg brukte 2-3 ettermiddagar, men opplegget er at du skal bruka fem veker og lesa eitt stykke kvar dag i starten av studentlivet. Slik sett har eg nok ikkje dvelt lenge nok med alt, men eg har fått med meg nok til å anbefala boka.

Og til dykk som er foreldre eller venner av nokon som skal begynna på studiar til hausten: send gjerne med dei mors kjøttkaker og nye gardiner, men legg  med denne boka òg!

Til slutt må eg kommentera språket. Alle slurvefeila  irriterte meg  frykteleg. Har forlaget slutta å lesa korrektur? Dette er for dårleg Lunde! Det er å håpa at andre lesarar blir mindre frustrerte over dette enn meg.

Anne

Røverens siste seks timer

Willi R.Garvi: Røverens siste seks timer

Denne boka fekk me tilsendt rett før påske. Det tykte eg passa bra, og tok ho med heim i ferien som ei «meditasjonsbok».  Bak på omslaget står det:» Røverens siste seks timer er en historie om røveren som ble omvendt da han var korsfestet på Golgata sammen med Jesus. Forfatteren tenker seg hvordan han kan ha opplevd Jesus.» Dette tykte eg var eit annleis og interessant utgangspunkt, men må nok dessverre seia at for meg blei ikkje dette ei gripande bok.

Boka inneheld mange flotte illustrasjonar. På venstresidene står det om tilhøva i Israel på den tida eller andre forklarande opplysningar. Slik blir dette ei lett tilgjengeleg bok for alle. På høgre sida er det tankane til røvaren som kjem fram. Denne vekslinga tykkjer eg likevel øydelegg noko av opplevinga med å lesa om røvaren på korset. Boka er kort, så eg les ho ein gong til, då berre høgresidene, og tykte det fungerte noko betre. Likevel, eg saknar å komma nærare inn på denne røvaren. Eg meiner forfattaren skapar avstand ved språklege val som han gjer, blant anna med å skildra i fortid det som kunne vore skildra i nåtid, til dømes: «Jesus hadde vært taus hele tiden, men så bryter han stillheten og sier: «Far, tilgi dem, for de vet ikke hva de gjør.» Noe så utrolig! Jeg kom til å tenke på hva profeten Jesaja sa om Herrens tjener.» Første gongen eg las blei eg i tillegg forvirra over alle namna på personar forfattaren omtalar, og eg lurer på kvifor han har valt å kalla desse personane Judas Bartimeus, Jakob Barnabas og Jesus Barabbas. Men kanskje er det som skurrar mest dei lange tankerekkene og filosoferingane medan han heng på krossen. Er dette truverdig? Dette står i sterk kontrast til Bibelen si framstilling av Jesus. Lidinga er stor og me forstår det òg gjennom dei korte, ordknappe setningane. Jesus seier ikkje eitt ord for mykje.

Likevel, ta gjerne med deg boka og les ho. Ho er kort, 58 sider med lite tekst på kvar side, og me er jo ikkje like, så du kan oppleva henne annleis enn meg.

Anne

Apollomannen

Anne Mette Sannes og Knut Jørgen Røed Ødegaard: Apollomannen

Er du over middels interessert i romfart og astrologi og i tillegg drøymer deg vekk i framtidsscenario? Då er dette boka for deg. Sannes og Røed Ødegaard har gitt ut første boka i ein triologi: Ad Astra-triologien.

Handlinga er lagt til 2222, og menneska skal for første gong reisa til eit anna solsystem. Det er lagt opp til ein tur som vil ta 23 år og relativt mange folk blir med på turen. Romferja  er eigentleg  eit skikkeleg lite samfunn med fleire familiar. Det kunne jo blitt berre fest og gaman, men det viser seg at alt ikkje går som det skal. Er det nokon som ikkje burde vore med på turen, har dei fått med ein sabotør?

Forfattarane har gjort det noko vanskeleg for seg. Her skal dei laga tre bøker frå ei ukjent tid, med eit svært avgrensa rom og har nok samtidig lyst å driva opplysningsarbeid. Dette fører til at me blir presentert for eit stort persongalleri, og sjølv om me stort sett følgjer ein hovudperson, 15 år gamle Steve, blir det vanskeleg å få heilt oversikt over alle. I tillegg får me altfor mange detaljar om koss alt fungerer og ser ut. Sidan me blir ført inn i ein heilt ny setting, er det mykje som skal formidlast. På denne romferda skal barna/ungdommane i tillegg gå på skule og læra om verdsrommet. Det blir atter nye opplysningar. Dersom du er interessert i verdsrommet og klarer å leva deg inn i denne framtidsverda, er dette sikkert kjekt og spennande, men sjølve handlinga i boka forsvinn litt. Det skjer nemleg ganske mykje spennande og dramatisk, så idèen er god, men oppbygginga mot desse hendingane og skildringane av dei, blir for enkle og raske. Det skin for tydeleg gjennom at det ikkje er forteljinga som er det viktigaste. Det tykkjer eg er dumt, men eg er kanskje ikkje i målgruppa?

Anne

Livet - skapelse eller tilfeldighet?

Kjell Tveter: Livet –skapelse eller tilfeldighet?

Hovudtesen til denne boka er at sidan livet er så komplekst, må det stå ein skapar bak. Dette er ei oppfatning som dei fleste med ei gudstru vil kjenna seg igjen i.

Vidare byggjer boka på ei tydeleg ID-forklaring(Intelligent Design), og har ein klar kreasjonistisk og anti-darwinistisk argumentasjon. I utgangspunktet er boka tiltenkt ungdom, ho er i tillegg delt i to, ein enklare del først mynta på ungdomsskuleelevar(Boka er anbefalt gåve til konfirmantar), og ein meir avansert del for noko eldre ungdom. Det er òg blitt sagt at denne boka er tenkt som ei hjelp for dei som seinare skal studera biologi i møte med evolusjonslæra på universiteta. Boka legg òg vekt på at evolusjonslæra i denne boka blir imøtegått med vitskaplege argument.

Eg går ikkje inn på synet som ligg til grunn for denne boka her i omtalen, men meir om boka når det målet ho så tydeleg har: ei vitskapleg bok for ungdom som hjelp til å argumentera mot evolusjonsteorien.

Eg tykkjer ikkje boka oppnår målet sitt og skal sjølvsagt grunngi dette.

Vitskapleg? Ja, her er mykje naturfag om celler og DNA m.m. Og dei som har lese denne type bøker før, kjenner eksempla og fagstoffet igjen. Det er kanskje mitt største ankepunkt, at eg tykkjer det er lite nytt og at t.d. ny forsking innan genfeltet er lite synleg. Samstundes er eit av hovudpoenga for forfattaren å nærast hevda at dei som ser for seg ei evolusjonær utvikling, gjer dette fordi dei for all del ikkje kan tru på ein skapar. Han framstiller desse vitskapsfolka som om dei innerst inne veit at dei ikkje har gode forklaringar, men at dei held på sitt og ikkje vil ta inn over seg nyare funn. Eg tek med eit eksempel for å forklara kva eg meiner.  Boka har i første del med ein illustrasjon av evolusjonstreet nærast som eit juletre. Dette er i den enkle delen, men gir ikkje lesaren inntrykk av at boka er fagleg seriøs her. Kan henda har illustratøren, Vivian Zahl Olsen, fått litt for frie taumar, og fleire plasser fungerer illustrasjonane hennar godt til teksten i boka, men eg tykkjer ei fagbok bør ha kvalitet òg på forklarande figurar.  Seinare i boka problematiserer Tveter at vitskapsfolk ikkje tar inn over seg at mykje tyder på at det tradisjonelle «utviklingstreet» ikkje stemmer med nyare funn. Eg er sjølv ingen biolog og mi oppdatering på stoffet er stort sett kurs retta mot lærarar i naturfag, men eg veit at akkurat om «utviklingstreet» pågår det ein fagleg debatt ut frå ny genforsking om koss ein ser for seg at utviklinga har vore. Nye modellar av» utviklingstreet» heller mot ei meir kompleks framstilling enn før .  Det er rart at Tveter ikkje er klar over dette.  Forfattaren kjem òg fleire gonger med påstandar som at: dette har evolusjonsbiologar ingen forklaring på/ikkje gode forklaringar på i staden for å peika på kva forklaringar evolusjonsbiologar har og deretter seia noko om kvifor Tveter meiner desse teoriane ikkje held mål.

For ungdom? Del 1 For ungdom begynner slik: «Unge mennesker tenker kanskje ikke så mye over livet.» Språket vender seg vel meir til oss godt etablerte her  enn direkte til ungdom? Elles skal denne delen av boka ha honnør for eit relativt enkelt språk med god flyt. Likevel trur eg at mange ungdommar i konfirmasjonsalder vil oppleva boka som litt vanskeleg, det gjeld nok både innhald og språk. For ungdom som er over gjennomsnittet interessert i temaet og som er gode lesarar, vil boka kunna fungera, men eg ville nok ikkje satsa på denne gåva til så mange konfirmantar.

Til hjelp? Eg meiner boka er til lita hjelp for dei elevane som skal studera vidare på universiteta dersom tanken er å gi dei gode argument mot evolusjonslæra. Dersom studenten berre kjem med haldninga: dette er det inga forklaring på, og så blir møtt med forklaringar, kanskje ikkje berre ei, men fleire, så er han/ho like langt. Eg skulle ønska Tveter hadde referert til forklaringar som blir gitt i fagmiljøa og eventuelt argumentert mot dei. Dette gjeld for eksempel på område som den kambriske eksplosjonen og koss fuglane har funne ut at dei skal trekka mot sørlegare stader i vinterhalvåret.

Det boka gir kunnskapar om, er kva ID går ut på. Ho gir god innføring i mange komplekse system i kroppen vår og naturen elles, og ho har ei tydeleg antievolusjonistisk haldning. Er det dette ein er på leit etter ei bok om, så fungerer boka bra.

Boka er totalt på182 sider, men del 1(for ungdom) er berre på 60 sider.

Anne

 

 

Ho tok av seg blusen og sa ho var bibliotekar

Bjørn Sortland: Ho tok av seg blusen og sa ho var bibliotekar

Dette er ei småmorosam bok om 40 år gamle, kristne og ugifte Ivar som har eit stort ønske i livet: å bli gift. I starten av boka seier han det slik: «-eg kunne glatt ha gifta meg med den første som ville det. Ho kan ha tre ungar med tre ulike menn, problem med både det eine og det andre, vera frå kva som helst land i Afrika, eller frå Vadsø. Den første som så vidt hadde hinta, på eitt eller anna vis, ville eg ha fridd til og støtta økonomisk og på alle vis elles».

Ivar er i tillegg forfattar, ikkje ein kjend og rik, men ein som skriv litt, men har vanleg bankjobb utanom. Men på grunn av skrivekunnskapane, blir han spurt om å ha skrivekurs for to tidlegare(?) rusavhengige jenter som nå skal starta eit nytt og betre liv og som  treng litt tidsfordriv. Det viser seg når han møter opp, at det er blitt til tre jenter. Etter kvart kjem det fram at iallfall ikkje alle tre er fri frå bindingar til fortida, og Ivar får ein god idè: Han tek dei med til feriehuset til tanta i Syden, vekk frå alt, trur han.

Det er likevel ikkje spenninga i historia som gjer denne boka lesverdig, men skildringa av hovudpersonen, Ivar. Denne naive og samtidig heilstøypte, sjølvoppofrande personen skapar ei lun, sår og humoristisk historie.

Boka er skriven på lettleseleg nynorsk og har berre 205 sider inkludert nokre sider med teikningar. Denne boka går altså fort unna.

Les gjerne òg bokmeldinga til Live Lundt i Vårt Land 06.12.12 under overskrifta: Ironiens høysang (søk opp i atekst). Ho avsluttar med:» Navnet på boka oppsummerer på ingen måte romanens tema, slik en tittel ofte gjør. Snarere setter den tonen for en kontrastfylt, varm og morsom bok: Et must for en hver moderne -bedehus-gjenger med selvironi.»

Anne

Den tomme stolen

J.K.Rowling: Den tomme stolen

Rowling er kjent som forfattaren bak fantasy-serien Harry Potter. I denne boka skriv ho realisme for vaksne.  Me er i ein småby/tettstad i England(Pagford), men avstanden til byen(Yarvil) er ikkje stor. Midt mellom her ligg fattigområdet, Fields. Desse menneska som lever her, har Pagfordfolka fått ufrivillig tett innpå seg. Barna går på skule i Pagford, og det er i tillegg ein rusklinikk i «deira» bygg. I det siste er det likevel krefter, òg i Yarvil, for å få Fields inn under Yarvil sitt ansvarsområde. Dette og utleige av bygg til rusklinikken skal soknerådet uttala seg om, men før dei kjem så langt, døyr ein markert person i soknerådet: Barry Fairbrother. Kven skal ta plassen etter han? Det er blitt ein tom stol.

Ut over i romanen ser me at Barry Fairbrother ha vore ein svært spesiell person. Det er mange som opplever at det forsvinn noko grunnleggande i livet deira når han døyr.  Me får innsyn i fleire heimar og mange liv. Rowling nyttar ein allvitande forteljarmåte og me blir kjent med mange, særleg kvinner, sine tankar og draumar. Det er mykje trist i denne boka, mange som opplever at livet ikkje blei slik dei håpa på. Alt er ikkje slik det ser ut frå utsida. Og det er kanskje her Rowling sitt forteljartalent er, ho viser at livet ikkje er svart/kvitt. I tillegg tykkjer eg ho minner oss på det ansvaret me har som enkeltmenneske.

I starten av boka er det mange namn og det tar litt tid å få oversikt og å komma inn i boka, men Rowling skriv godt og er dyktig i menneskeskildringane.  Mykje av handlinga er lagt til røffe miljø, og språket ber preg av det. Men eg likar å lesa bøker der forfattaren ønskjer å seia oss noko ut over å underhalda,  så dette er absolutt ei bok eg kan anbefala.

Anne

Hunger

Harald Rosenløw Eeg: Hunger

Endeleg blir det omtale av ei ungdomsbok igjen! Bak på omslaget står det:» En uhyggelig kjærlighetshistorie». Eg kan skrive under på at boka gir ei uhyggeleg stemning, men tykkjer ikkje dette er ei typisk kjærleikshistorie. Eg er heller ikkje sikker på at eg forstod alt i denne boka, men det skal ein vel kanskje ikkje alltid gjera. Då eg las boka tenkte eg: Er det hovudpersonen, Marius,  eller verda som er gal?

Marius bur i Tønsberg saman med mor, far og broren Sven. Broren har «stått opp frå dei døde». Han har altså vore alvorleg sjuk, men er blitt frisk igjen. Sven har fått mykje merksemd og mange gåver på grunn av sjukdommen medan Marius heime blir oversett og ute blir sett rart på som «broren til sjuke Sven». Det verkar ikkje som om Marius har venner før det flyttar inn ein gut i naboleilegheita, Kai. Kai og Marius leikar i ei fantasiverd, men blir leiken etter kvart verkelegheit?

Etter kvart blir foreldra skilde og det blir bestemt at Marius blir med mora. Det går heller ikkje så bra med han på den nye staden, så han bestemmer seg for å reisa tilbake til faren i Tønsberg. I mellomtida har faren blitt ein sjølvopptatt helse- og handlefrik. Marius prøver å rydda opp i det som blei vanskeleg før han reiste, og går i gang med friskt mot. Ein lærar prøver å hjelpa han, men leikar sjølv terapeut i staden for å senda Marius vidare i systemet.

Boka vekslar mellom å skriva om Nå og Da. Det er ei ganske sår bok som kanskje i første rekkje handlar om å ikkje bli sett. Likevel tykkjer eg denne boka hamnar i same grøfta som mange ungdomsbøker : foreldre og lærarar er hjelpelause, heilt utan sunn fornuft og sjølvopptatte.  Eg håpar jo i det lengste at denne stereotypien ikkje stemmer heilt på oss?

«Hunger» blei nominert til Brageprisen for beste ungdomsroman i 2012. Her er grunngjevinga frå juryen:

"Harald Rosenløw Eeg har skrevet en medrivende psykologisk thriller. Marius kommer tilbake til Tønsberg etter å ha vært borte en stund. Hva har skjedd? Eller har det egentlig skjedd noe? Hva er sant og hva er bare fantasier i Marius sitt hode? Dette er historien om en ung gutt og hans verden som er i ferd med å falle fra hverandre. Gjennom et intenst språk kommer vi tett på Marius og hans sinn, men Hunger gir ingen svar. Den provoserer med sin åpenhet, men trigger samtidig til diskusjon. God litteratur engasjerer, forfører og stiller spørsmål. Hunger er en slik bok."

Les gjerne òg omtalane under:

http://www.nrk.no/nyheter/kultur/litteratur/1.8372151

http://www.dagbladet.no/2012/10/28/kultur/bok/litteratur/litteraturanmeldelser/anmeldelser/24077701/

Anne

 

Extremely loud and incredibly close

Jonathan Safran Foer: Extremely loud and incredibly close

 

Hendingane i denne boka foregår i storbyen New York. Det er Oskar som er hovudpersonen, ein gut på åtte eller ni år som mista faren sin i terrorhandlingane 11. september 2001. I ettertid har Oskar slite og han bruker metaforar som "wear heavy boots" og "white clothes" for å skildre korleis han har det, men på andre område er han ein unormal, oppvakt gut, og eg vil seie at han er ei miniatyrform for rektor Humlesnurr i Harry Potter. Oskar skriv brev til Stephen Hawking utan særleg hell (og alle svara er like). Han skriv brev til andre og spør om å få vere assistenten deira i diverse forsking, og han finn opp diverse nye ting før han sovnar. I tillegg er han glad i å snakke fransk og lese i faktabøker om forskjellige rare fenomen. Oskar er ateist, men han er òg i mot banning, noko som kan gi utruleg mange rare ord når han er sint. 

 

Plottet i boka dreier seg om ein nøkkel Oskar fann i faren sine saker, og det går ikkje lenge før han knyter etternamnet Black opp til nøkkelen. Nå er det likevel slik at det i New York er 162 millionar stader der denne nøkkelen kan passe, men "heldigvis" er det bare 417 personar i byen som heiter Black til etternamn. Kvar søndag reiser Oskar ut på eventyr for å snakke med alle personane med Black som etternamn, og etter kvart får han seg òg ein medhjelpar.

 

Parallelt med historia om Oskar får me følgje bestemora, mora til faren, og den lenge sakna bestefaren til Oskar. Begge skriv brev og dagbok om tidligare hendingar, bestemora til Oskar og bestefaren til faren til Oskar. Dette gjer at lesaren heile tida sit med litt meir informasjon enn hovudpersonane. Boka er fenomenal og plottet er fantastisk. Eg plar å seie at hadde eg vore ti år yngre hadde eg vore forelska i denne guten. Trass i at faren er død, er han på mange måtar livsglad, sjølv om han er ein pessimist. Boka er kjempebra skriven, og den manglar faktisk ein del avsnitt, men det gir ein effekt som gjer at me forstår meir korleis samtalar utspelar seg. 

Det er òg heile sider med teikningar eller bilete i boka, så for dei som liker dette, kan dette vere ei morosam, men bra bok.

 

Bare sånn heilt til slutt, slik ser standarsvaret ut som Oskar får tilbake fire gonger frå Stephen Hawking

Thank you for your letter. Because of the large
volume of mail I receive, I am unable to write
personal responses. Nevertheless, know that I
read and save every letter, with the hope of one
day being able to give each the proper answer it
deserves. Until that day,
Most sincerely,
Stephen Hawking

 

Men til slutt...

 

Mai Lene