Gjenforeningen

Stephan Enter: Gjenforeningen

Gjenforeningen er ei bok som stiller eksistensielle spørsmål. Eskil Skjeldal avsluttar omtalen av boka i Vårt Land med: «På hver sin måte åpner det for eksistensielle spørsmål om tidsbruk, om aldring, om hvorfor de valgte som de gjorde, og hva som - på bakgrunn av en helt annen livserfaring enn de hadde som tjueåringer - dypest sett gir dem mening. Jeg våger påstanden om at du ikke vil lese mange bøker som er bedre enn denne i år. «

Boka gir ei drøfting av kva som hadde skjedd dersom det blei funne opp ein kur som gjer at me ikkje vil dø, altså eit slags evig liv her. I tillegg set boka fokus på vala me gjer og kor avgjerande dei blir for livet vårt.

Gjenforening handlar om tre gamle klatrevenner som skal treffast etter 20 år. Saman med dei var òg ei jente som nå er gift med ein av dei tre. Slik sett er dette ei lite original bok. Me får sjå glimt frå klatreturane dei hadde i Noreg og kva kvar av dei tenkjer om tida då, kven dei nå har blitt og kva forventingar dei har til å treffast igjen. Forfattaren skildrar godt at personane rundt oss ikkje nødvendigvis er dei som dei gir seg ut for å vera.

Oppbygginga er òg enkel. Boka har tre hovuddelar, ein del frå kvar hovudperson sin synsvinkel. Det er difor ikkje plottet som gjer boka spesiell, men evna til å setja fokus på vala våre og det å vera dødeleg eller kanskje udødeleg?

Sjølv er eg nok ikkje einig med Skjeldal at dette var beste boka i 2013, men dersom ein er opptatt av eksistensielle spørsmål, gir ho lesaren noko å tenkja på.

Anne

Heidi Sævareid: Spranget

Denne boka tykkjer eg det er litt vanskeleg å omtala. Eg klarer ikkje å legga frå meg dei vaksne brillene og berre lesa ho som ei forteljing om ungdomsjenta Janne. Denne omtalen blir difor litt om historia i boka og ein del vaksenprat om temaet.

Janne går siste året på ungdomsskulen då ho blir med tvillingsøstera Anna på møte i Zion. Zion er ei kristen, karismatisk forsamling. Ho blir dregen med inn i forsamlinga både fordi det kjennes godt å bli bedt for og bli ein kristen og fordi ho ser at ho automatisk blir inkludert i ein vennegjeng. Janne har tidlegare berre hatt Anna, eller Anna og vennene hennar, men då Anna fekk seg nye venner i Zion, mista òg Janne dei «vennene» ho hadde i klassen. Nå blir Janne ein del av Anna sitt miljø igjen. Og då kunne jo alt enda bra.

Men etter kvart opplever Janne miljøet for trongt. Ho opponerer mot reglane som gjeld for oppførsel og rett/galt. Ho har spørsmål som ho ikkje får svar på eller får svært enkle svar på. Og ho opplever å få signal om at ho ikkje er bra nok, ikkje er stødig og til å stola på. Det verste er kanskje at ho føler på at dei gode, «andelege» kjenslene blir borte. Då ho prøver å snakka med ein gjesteforkynnar om dette, får ho berre beskjed om at det er ho sjølv som stenger og at ho må opna opp. Denne hendinga opplever ho som eit svik. Til slutt toppar det seg for Janne, og ho tek spranget ut av forsamlinga.

Eg tykkjer dette er ei trist forteljing, ei forteljing om kvifor ei ung jente ikkje blir verande i det kristne miljøet ho går i og i tillegg mister trua. Difor har denne boka òg noko å seia til dei som er kristne leiarar og forkynnarar rundt om i kristne forsamlingar. For det første verkar det berre som Janne har fått «ei god kjensle», og ikkje fått tak i kva det vil seia å vera ein kristen. Når då alle krava til kva ho bør gjera  og ikkje gjera blir presentert for henne, forsvinn dei gode kjenslene og dermed heile trua. Det er òg eit problem om det kristne miljøet me skapar berre har plass til ein type personlegdom og blir ein stad der alle må vera heilt like. Ikkje minst trur eg det er viktig å svara seriøst på spørsmål andre måtte ha. Det er vondt å sjå at Janne får signal om at ho ikkje er god nok. Dette blir formidla som omsorg og på ein vennleg måte, men «stikka» når inn likevel. Måten dette blir gjort på, gjer at Janne blir sint, og eg forstår henne godt. Forsamlinga er i tillegg framstilt noko ekstrem med liten plass for fornuft, så eg hadde nok slutta eg òg om det var der eg hadde gått. Eg forstår altså Janne godt, samtidig som eg tykkjer det er at trist ho forkastar heile kristentrua. Og eg håpar så inderleg at me greier å formidla noko anna enn: Bli som oss eller la ver å bli kristen.

Ei tankevekkjande ungdomsbok som eg trur passar best for litt eldre ungdommar og kanskje òg for vaksne?

Anne

Sluk

Lars Saabye Christensen: Sluk

Når eg finn meg ei bok av Saabye Christensen, ser eg alltid fram til gode stunder der eg bare skal nyta boka, både med tanke på språk og innhald. Og som alltid skriv denne forfattaren godt, men i Sluk tykkjer eg personleg at innhaldet er noko variert. Kanskje blei Sluk litt for mørk for min smak?

Boka har ei tredeling: Først ein del frå ein sommar der den seinare forfattaren Christian Funder er 15 år. Dette er den delen av boka eg likte best. Eg tykkjer Saabye Christensen er utruleg flink til å skildra barne-/ungdomssinn og til å framstilla barn og ungdom som tenkande menneske. Denne sommaren blir Christian stilt overfor val. Men han er ikkje god til å ta val, han gjer det som han trur dei andre ønskjer eller som er lettast for han sjølv. Etterpå kjem skamma. Funder blir ein person som ikkje ønskjer å finna seg sjølv, men vil finna ein annan som er lettare å leva med enn den han er sjølv.

Del to er romanen Mellommannen, som Funder har skrive. Dette blir altså ei forteljing inni forteljinga. Denne delen likte eg minst. Dette er etter mi meining, den mørkaste delen av boka. Eg kommenterte til ein som hadde lese boka før, at del to verka lausriven frå resten av boka, for eg var i tvil om eg orka lesa denne delen. Då eg hadde lese boka, var eg litt sur for at han meinte eg burde slita meg gjennom «Mellommannen». Dersom andre får det som meg, så altså: bare hopp over romanen midt i og gå over til siste del. Det går heilt fint, sjølv om det er litt geografisk og personsamsvar mellom andre og tredje del. Men dersom ein likar å lesa om nedleggingstruga harryplassar i USA, er Mellommannen nyttig lesing.

I tredje del møter me Funder igjen. Nå reiser han for å få behandling i USA. Han reiser frå behandlingsinstitusjonen og kjører på måfå rundt i landet. Til slutt hamnar han i ein avkrok, same stad som del to er lagt til. Her begynner han å skriva igjen. Me får eit innblikk i korleis livet har vore for Funder.

Dette er absolutt ei bok å ta fatt i, og medan eg ikkje likar tredelinga, er det andre som tykkjer dette fungerer bra, så les gjerne bokmeldinga på: http://www.nrk.no/nyheter/kultur/litteratur/1.8342594

 

Anne

Før jeg faller

Lauren Oliver: Før jeg faller

Er dette noko å lesa, tenkte eg då eg fekk denne ungdomsboka i handa. Etter første kapittel  var eg fortsatt skeptisk. Her gjekk det i fyll, festing og det å planlegga å ligga med typen for første gong. Kva gjorde at eg fortsette?

Hovudpersonen Samantha Kingston høyrer til den populære gjengen på skulen, ho har alt og meiner ho fortener det. Men så døyr ho i ei ulukke. Det spesielle er at ho vaknar om morgonen og får siste dagen i livet om igjen. Dette skjer seks gonger, for kvar gong lærer ho seg sjølv og dei rundt seg betre å kjenna. Kva er viktig? Kva val har ho utover dagen? Med denne vinklinga blir dette ei bok som får lesaren til å tenkja. Eg «heia» på henne då eg tykte ho tok gode val, og gramde meg over dei dårlege vala. Boka er engasjerande og har noko ho vil seia oss om det å vera menneske. Så ja, trass i starten og ein del rølp, tykkjer eg dette er ei god bok.

Før jeg faller er skriven i ein munnleg tone og er god språkleg. Dårleg omsetjing/korrekturlesing innimellom øydelegg litt.  Boka er på 446 sider og er inndelt i dei sju dagane me følgjer Samantha.

Anne